Nederlandse Modelbouw en Luchtvaartsite

Dutch Modelling and Aviation

ADs by Google

In Memoriam

Klaas Willem Jonker
(Wilko)
† 30 april 2018

Op maandag 30 april 2018 is Wilko Jonker na een lang ziekbed overleden op de leeftijd van 58 jaar. Hij laat een vrouw en twee kinderen achter. De Nederlandse militaire lichtvaart en plastic modelbouw waren zijn hobby en op deze website heeft hij alle kennis die hij in de vele jaren daarover heeft verzameld gedeeld. Zijn hobby heeft hem tot in de laatste week van zijn leven af kunnen leiden van de voortwoekerende ziekte in zijn lijf. De contacten met andere hobbyisten waren een belangrijkste steun voor hem.

Deze website zal door verschillende mensen zo lang mogelijk in stand worden gehouden, zodat andere liefhebbers kunnen blijven profiteren van uitgebreide inhoud.

Nieuport 11 C1 BB

Historie

De Nieuport XI was een verdere ontwikkeling van de Nieuport X, een eenpersoon jachtvliegtuig. Oorspronkelijk was de Nieuport XI een eendekker, een ontwerp van Gustav DeLage. De reden van deze verwarrende aanduiding is niet bekend. Om de types van elkaar te onderscheiden, werd aan het nieuwe Nieuport XI werd aan de "XI" de aanduiding "B" (= Biplane) toegekend.

In die tijd deelde de Franse luchtmacht de verschillende typen vliegtuigen in onderstaande klassen in :

Class A Observatie vliegtuig
Class B licht éénpersoons jachtvliegtuig
Class C zwaar meer persoons gevechtsvliegtuig
Class D met een kanon bewapend vliegtuig
Class E bommenwerpers

Hierdoor werd de benaming van de nieuwe Nieuport "Nie.XI BB" ( Nieuport type XI Biplane, class B). Hiermee ontstond al snel de bijnaam van dit toestel, "Bébé".

Net als de Nieuport 10 had het vleugels van ongelijke koorde. De steunen in V-vorm tussen de vleugels verbonden de enkele hoofdligger van de ondervleugel met de beide hoofdliggers van de bovenvleugel. Door de enkele hoofdligger vormde de ondervleugel het zwakke punt van het ontwerp omdat het de neiging had om te torderen zeker bij hoge belasting en snelheden. Het toestel was verder voorzin van aillerons.

In 1916 verscheen een verbeterde versie aangeduid als Nieuport 16. Deze had een versterkte romp en een sterkere motor.

De Nieuport 11werd gebruikt door de luchtmacht van Frankrijk, Rusland, België, en Italië en ook de Britse Marine had het toestel in gebruik.

Macchi produceerde bijna 650 stuks in licentie. Ook in Rusland werden een aantal in licentie gebouwd.

De eerste toestellen werd in januari 1916 in gebruik genomen. Het toestel bleek beter te presteren dan de Fokker E.III, die echter een voordeel had van de gesynchroniseerde mitrailleur die door de schroefcirkel schoot. De Nieuport had een mitrailleur boven op de vleugel en was daardoor beperkt in munitie-voorraad en gevoeliger voor de veelvuldige optredende storingen.

Desondanks wisten de geallieerden met de Nieuport het luchtoverwicht weer te behalen.

Het toestel werd in de loop van 1917 uit actieve dienst teruggetrokken door het verfschijnen van modernere types en werd daarna onder andere ingezet op vliegscholen.
 

Technische gegevens Nieuport 11 C.1
Afmetingen:
Lengte: 5,64 m Spanwijdte: 7,5 m
Hoogte: - m Vleugeloppervlak: 13,5 m2
Gewichten:
Gewicht (Leeg) - kg Max. start gewicht: 525 kg
Prestaties:
Max. snelheid: 152 km/u Kruissnelheid: - km/u
Stijgsnelheid - m/min    
Plafond: 4500 m Vliegbereik: 2 uur
Overig:
Motortype: Eén Le Rhône 9C van 80 pk
Bemanning: Eén vlieger
Bewapening: 1 MG Mitrailleur

 


Nieuport 11 C1 en Nieuport-Spijker

Er is nogal wat verwarring rond de door de LVA gebruikte typen Nieuports. Vaak wordt er gesproken over Nieuport 11C1, vooral in de wat oudere literatuur.

Gebleken is dat er eigenlijk slechts één geïnterneerde Nieuport XI C1 BB bij de LVA in gebruik is geweest en daarnaast nog een aantal in licentie gebouwde Spijker-Nieuports.
Dit geïnterneerde toestel was in 1917 in dienst bij No. 6 Naval Squadron. Op 26 februari van dat jaar maakte de piloot Powles een noodlanding bij Batterij Kruishoofd in Zeeland vanwege een lekke benzinetank.
Op 27 februari werd het toestel geborgen en naar Soesterberg overgebracht. Waar het al op 2 maart werd gemonteerd en gerepareerd. Het ontving de registratie LA40
Het toestel beviel blijkbaar goed en voldeed aan LVA-eisen. Omdat de bestelde vliegtuigen niet konden worden geleverd, werd het aan Henri Wijnmalen, de directeur van Nederlandse Vliegtuig Fabriek Trompenburg getoond. Deze zag het wel zitten om dit type in licentie te bouwen en zo werd de Nieuport overgebracht naar Amsterdam om als voorbeeld voor de seriebouw te dienen. Het toestel werd trouwens keurig aangekocht voor de som van 1700 pond.
In december 1917 werd een nieuw registratiesysteem ingevoerd. Op de LA40 is dit niet meer aangebracht, maar met krijt aangebracht. In de tweede helft van 1918 kwam het toestel weer terug naar Soesterberg, maar er is waarschijnlijk niet meer mee gevlogen.
Trompenburg had een opdracht ontvangen voor de bouw van twintig toestellen. Door gebrek aan onderdelen en materiaal duurde het toe 1918 voordat de eerste aflevering plaatsvond. De eerste twaalf kisten werden bijvoorbeeld aanvankelijk zonder wielen en dergelijke afgeleverd. Daar ze later zijn betaald, zijn de ontbrekende onderdelen blijkbaar later afgeleverd.

Trompenburg had zeker de eerste zevenentwintig toestellen eigenmachtig voorzien van registraties NSP214 en verder. Deze sloten aan op de registratie van het voorbeeld.
Deze registratienummers waren echter al in gebruik, de toestellen werden daarom omgenummerd en voorzien van registraties NSP230 tot en met NSP249.
Op de toestellen die nog niet in gebruik waren genomen, werd dit aanvankelijk met een krijtje handmatig op de romp aangebracht. Volgens een rapport van kpt J.H. Hardenberg is er tussen november 1919 en maart 1920 nog niet met de toestellen gevlogen.
Later blijkbaar wel, daar in 1921 drie ongevallenrapporten met Nieuport-Spijkers bekend zijn van respectievelijk tweemaal de NSP234 en de NSP236. Blijkens een aantal foto's (zie o.a. artikel in Luchtvaart wereld en in Spinner) zijn de toestellen nog tot in 1925 in gebruik geweest {ze hadden toen de rozet op de romp in plaats van de oranje bal].

Jachtvliegtuig Nieuport, geïnterneerd tijdens de 1e wereldoorlog en gebruikt op Soesterberg.
[Ingesloten foto van BeeldBank NIMH. Klik op de foto voor bestel-informatie]
Geïnterneerde Nieuport XI Bébé waarschijnlijk op Soesterberg met oranje bollen.
[Ingesloten foto van BeeldBank NIMH. Klik op de foto voor bestel-informatie]

 

Nieuport XI C.1, in licentie gebouwd door de Ned. Automobiel- en Vliegtuigenfabriek Trompenburg te Amsterdam. Eerste toestel, foutieve registratie NSP214.
[Ingesloten foto van BeeldBank NIMH. Klik op de foto voor bestel-informatie]
Nieuport XI C.1, in licentie gebouwd door de Ned. Automobiel- en Vliegtuigenfabriek Trompenburg te Amsterdam. Eerste toestel, foutieve registratie NSP214.
[Ingesloten foto van BeeldBank NIMH. Klik op de foto voor bestel-informatie]
Nieuport XI C.1, in licentie gebouwd door de Ned. Automobiel- en Vliegtuigenfabriek Trompenburg te Amsterdam.
[Ingesloten foto van BeeldBank NIMH. Klik op de foto voor bestel-informatie]
Nieuport XI C.1, in licentie gebouwd door de Ned. Automobiel- en Vliegtuigenfabriek Trompenburg te Amsterdam. Eerste toestel, foutieve registratie NSP214.
Nieuport XI C.1, in licentie gebouwd door de Ned. Automobiel- en Vliegtuigenfabriek Trompenburg te Amsterdam.
Nieuport XI C.1, in licentie gebouwd door de Ned. Automobiel- en Vliegtuigenfabriek Trompenburg te Amsterdam. Eerste toestel, foutieve registratie NSP214.
Nieuport XI C.1, in licentie gebouwd door de Ned. Automobiel- en Vliegtuigenfabriek Trompenburg te Amsterdam. Met rood-wit-blauw kenteken, na medio 1921. Op het wiel sgt.vl. G.M.H. Frijns.
Nieuport XI C.1, in licentie gebouwd door de Ned. Automobiel- en Vliegtuigenfabriek Trompenburg te Amsterdam, met rood-wit-blauw kentekens, dus gefotografeerd na medio 1921. Op het wiel sgt.vl. G.M.H. Frijns.
[Ingesloten foto van BeeldBank NIMH. Klik op de foto voor bestel-informatie]

 


Nieuport XI C1 BB
RegistratieTweede RegistratieConstr.nr.Datum in dienstDatum uit dienstOpmerkingen
LA-40 N-213 3981/N593 26-02-1917 31-01-1925 Afkomstig van RNAS.
Ging al eind maart 1917 naar NV Trompenburg als model en keerde pas in de loop van 1918 weer terug naar Soesterberg en is niet meer gebruikt en in 1925 afgeschreven.
De tweede registratie, N-213, is waarschijnlijk niet meer gevoerd, doch wel met krijt aangebracht.

 

Trompenburg Registratie
Trompenburg Registratie
Registratie
Registratie
Fiscal Year nr.
Fiscal Year nr.
Constr. nr.
Constr. nr.
Datum in dienst
Datum in dienst
Datum uit dienst
Datum uit dienst
Opmerkingen
Opmerkingen
NSP214 NSP230        
NSP215 NSP231        
NSP216 NSP232        
NSP217 NSP233        
NSP218 NSP234        
NSP219 NSP235        
NSP220 NSP236        
NSP221 NSP237        
NSP222 NSP238        
NSP223 NSP239        
NSP224 NSP240        
NSP225 NSP241        
NSP226 NSP242        
NSP227 NSP243        
  NSP244        
  NSP245        
  NSP246        
  NSP247        
  NSP248        
  NSP249        

 


Schaal 1/72

  • HR Models
    • Kit X: Resin model van een Nieuport 11 (Oostenrijk)
    • Kit 72027: Resin model van een Nieuport 11 (USSR)
  • Toko / Eastern Express
    • Kit 129 / 72161 / 72162: Een spuitgiet model van een Nieuport 11
  • Classic Plane
    • Kit CPL29: Een vacu gevormd van een Nieuport 11

 

Een model van een Nieuport 11C-1, gebouwd door Peter Banis.

Nieuport XI BB PBanis 1 Nieuport 11 Peter Banis Nieuport 11 Peter Banis2 Nieuport 11 Peter Banis3 Nieuport 11 Peter Banis-2 Nieuport 11 Peter Banis-3 Nieuport 11 Peter Banis-4 Nieuport 11 Peter Banis

 

Modelling add-on

  • Eduard
    • Set E72-334: Nieuport Gun Ring WW1

Decals

  • --
    • Set --: --

Schaal 1/48

Bouwpakketten

  • SMER
    • Kit 0814: Nieuport 11 Bebe
  • AJP Maquettes
    • Kit ..: Nieuport 11 1915

Modelling add-on

  • --
    • Set --: --

Decals

  • --
    • Set --: --

 


SchemaKleurnaamFS-nummerWEMHumbrolXtraColorVallejo Model ColorVallejo Model Air
Geïnterneerde Nieuport 11C-1 BB
Standaard #1Vleugels Gelakt linnen met donkerder randen     -      
Romp Blank gelakt met donkerder randen     -      
Spijker-Nieuport 11
Standaard #1Bovenzijde LVA Khaki   AC D04 29? / 155? x2? /x251? 70.921? / 70.887  
Onderzijde LVA Blauw   AC D05 115 ? X-214?    

Voor een uitgebreide conversietabel met zeer veel kleur- en verfsystemen, zie www.paint4models.com

 

Nieuport_11c1-1-SMALL
Kleurenschema geïnterneerde Nieuport 11C-1.
Nieuport-Spijker 11c1-1-SMALL
Kleurenschema Spijker-Nieuport 11C-1.
Nieuport-Spijker 11c1-1-SMALL
Kleurenschema Spijker-Nieuport 11C-1.

 


Literatuur.

Van Brik tot Starfighter H. Hooftman   1965 La Rivière en Voorhoeve - Zwolle
Nederlandse Militaire Luchtvaart in Beeld. deel 1. Hugo Hooftman Pag. 44 - 45 1977 Uitgever: Europese Bibliotheek, Zaltbommel
Nederlandse vliegtuigen naar buitenlands ontwerp Theo Wesselink & Thijs Postma Pag. 21 1984 Uitgever: Romen Luchtvaart, Haarlem
KLu Vliegtuigen: De vliegtuigen van de Koninklijke Luchtmacht vanaf 1913 Wim Schoenmaker & Thijs Postma Pag. 18 - 25 1987 Uitgeverij De Alk, Alkmaar
Luchtvaartwereld; 5e jaargang nummer 12: Misverstanden over de Nederlandse Nieuports Frits Gerdessen Pag. 350 - 351 1988 Uitgeverij Ten Brink, Meppel
Aircraft Archive Aircraft of World War One; Volume 2.   Pag. 42 - 44 1989 Uitgever: Argus Books, Hempsted
Squadrons van de Koninklijke Luchtmacht (derde herzien druk) Willem Helfferich Pag. 13 - 1994 Uitgevers Wyt, Rotterdam
Camouflage en Kentekens J.Greuter e.a.   1997 Bonneville – Bergen (NH)
Nieuwsbrief nummer 71 oktober 1999: De Nieuports van de LVA Berfelo, Hans Pag. 15 - 19 1999 Uitgever: St. Vrienden v.h. Mil. Luchtv. Museum, Soesterberg

 

Websites.

Met dank aan H. Berfelo voor het verstrekken van informatie over de Nederlandse Nieuports.